Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre, ‘Seferberlik ve Savaş Hali Tüzüğü’ yürürlükten kaldırıldı ve yerine ‘Seferberlik ve Savaş Hali Yönetmeliği’ getirildi. Söz konusu karar sonrası “Seferberlik hali nedir, seferberlik ve savaş hali yönetmeliğinde neler değişti” sorularının yanıtları aranıyor. Daha önce Bakanlar Kurulu kararıyla alınan seferberlik kararı Cumhurbaşkanı tarafından alınabilecek.
Resmi Gazete’de yayımlanan kararla birlikte ‘Seferberlik ve Savaş Hali Tüzüğü’ yürürlükten kaldırılarak yerine ‘Seferberlik ve Savaş Hali Yönetmeliği’ getirildi. Bu değişiklikle, “Seferberlik hali nedir, seferberlik ve savaş hali yönetmeliğinde neler değişti?” gibi sorular gündeme geldi. İşte seferberlik ve savaş hali yönetmeliğindeki tüm ayrıntılar:
Yönetmeliğin İçeriği ve Uygulama Esasları
Bugünkü Resmi Gazete’de yayımlanan yeni yönetmelikle, seferberlik ve savaş hali hükümlerinin uygulanma esasları, hazırlık ve teşkilatlanmaya ilişkin hususlar, kamu idareleri personeli ile gerçek ve tüzel kişilere verilecek görev ve sorumluluklar ve seferberlik ve savaş halinin ilan ve kaldırılmasına yönelik duyuru işlemlerine dair esaslar belirlendi.
Yönetmelikteki Değişiklikler
Yönetmeliğe göre, savaş gerektirecek bir durumun ortaya çıkması, ayaklanma, vatan ya da Cumhuriyet’e karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma olması veya ülkenin ve milletin bölünmezliğini tehdit eden davranışların ortaya çıkması durumunda Cumhurbaşkanı, genel veya kısmi seferberlik ilanına karar verebilecek. Bu karar, derhal Resmi Gazete’de yayımlanacak ve aynı gün TBMM onayına sunulacak.
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle birlikte; 1980’de çıkarılan Türk Silahlı Kuvvetleri lojistik seferberlik hazırlıkları yönetmeliği, 1991’de çıkarılan Türk Silahlı Kuvvetleri personel seferberliği yönetmeliği ve 2010’da çıkarılan yedek personel erteleme yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı. Mevzuatta bu yönetmeliklere yapılan atıflar, yeni seferberlik ve savaş hali yönetmeliğine yapılmış sayılacak.
Seferberlik ve Savaş Hali Yönetmeliği Nedir?
Bu yönetmelik, seferberlik ve savaş hali ile henüz ilan edilmemiş olsa dahi savaşı gerektirecek durumların baş gösterdiği gergin ve buhranlı dönemlere ilişkin eylem planı ve hazırlıkları kapsar.
Seferberlik İlanı ve Koşulları
Seferberlik, bir ülkenin silahlı kuvvetlerini savaşa hazır hale getirmek ve ülkenin ekonomisini, yönetimini savaş gereklerine uygun hale getirmek için yapılan hazırlıklar ve alınan önlemler bütünüdür. Milli Savunma Bakanlığı, seferberliği şu şekilde tanımlıyor:
“Seferberlik, ülke ve millet olarak devletin tüm güç ve kaynaklarının, başta askeri güç olmak üzere, savaşın ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde hazırlanması, toplanması, tertiplenmesi ve kullanılmasına ilişkin tüm faaliyetlerin uygulandığı, hak ve hürriyetlerin kanunlarla kısmen veya tamamen sınırlandırıldığı haldir.”
Seferberliğin ilan edilmesi için, bir devletin diğer devlet veya devletlerle savaş ihtimalinin kaçınılmaz hale gelmesi veya iç karışıklıkların normal şartlarla giderilemeyecek bir düzeye ulaşması gerekir. Seferberlik, bu durumun ilan edildiği veya savaşın devam ettiği dönemi ifade eder. Kısmi seferberlik ise, ülkenin belirli bölgelerinde uygulanan ve tüm güç ve kaynakların kullanılmasını gerektirmeyen seferberlik olarak tanımlanır.
