Ministan Yaɗa Labarai da Wayar da Kan Jama’a, Mohammed Idris, ya yi gargaɗi game da kiraye-kirayen a dawo da tallafin man fetur, yana mai cewa komawa tsohon tsarin zai raunana ingantuwar yanayin kuɗaɗen gwamnati na Nijeriya, ya rage amincewar masu zuba jari, tare da mayar da nasarorin da aka samu baya sakamakon gyare-gyaren tattalin arzikin gwamnatin Shugaba Bola Tinubu.
Shugaba Tinubu ya sanar da kawo ƙarshen tsarin tallafin man fetur bayan hawansa mulki a watan Mayun 2023.
Da yake magana kan wani sharhin ra’ayi da aka wallafa a ranar Litinin, 24 ga Agustan 2026 a wasu jaridun ƙasar mai taken “Maido da Tallafin Man Fetur Zai Mayar da Nijeriya Baya a Cigaban Tattalin Arzikinta,” Ministan ya bayyana fa’idojin cire tallafin ta fuskar kuɗaɗen gwamnati, haɗarin tattalin arziki da aka kauce wa, da kuma matsalolin da za su sake fuskantar ƙasar idan aka dawo da tallafin man fetur.
Idris ya ce, “Maido da tallafin zai kusan mayar da Nijeriya nan take zuwa yanayin tattalin arzikin shekarar 2022, tare da sake haifar da matsin lamba kan kuɗaɗen gwamnati, karkatar da tsarin tattalin arziki, ƙarancin man fetur da kuma damar yin cinikin riba ba bisa ƙa’ida ba, waɗanda suka sa tsohon tsarin ya zama wanda ba za a iya ɗorewa da shi ba.”
Idris ya ce masu goyon bayan maido da tallafin dole ne su yi la’akari da ainihin abin da ƙasar za ta rasa sakamakon hakan.
“Shin za mu dawo da tallafin man fetur, ko kuma mu ci gaba da tallafa wa rancen karatu da rancen sayayya ga matasan Nijeriya? Shin za mu dawo da tallafin, ko kuma mu ci gaba da ba jihohi da ƙananan hukumomi ƙarin kaso na kuɗaɗen shiga? Shin za mu dawo da tallafin, ko kuma mu ci gaba da samar da kuɗaɗen tituna, layin dogo, wutar lantarki da tsaro? Shin za mu dawo da tallafin, ko kuma mu ƙarfafa ƙarfin kuɗaɗen gwamnati da ake buƙata domin faɗaɗa ayyukan kiwon lafiya, ilimi da kare marasa ƙarfi a cikin al’umma?” kamar yadda ministan ya yi tambaya.
Ministan ya tuna wa ‘yan ƙasar cewa a shekarar 2022, a lokacin da man fetur ɗin da ake haƙowa ya ragu matuƙa sannan kuɗaɗen shiga suka ragu, Nijeriya ta kashe kusan dala biliyan 10 wajen tallafin man fetur, yayin da Bankin Duniya ya yi gargaɗin cewa tallafin yana cinye albarkatun da a baya za a iya amfani da su wajen tallafa wa ilimi, kiwon lafiya, ababen more rayuwa da kuma kare marasa ƙarfi.
Da yake ambaton rahoton gwamnatin tarayya da aka gabatar kwanan nan mai taken “Nigeria’s Reform Scorecard: The Benefits, Costs and Harms Prevented,” Idris ya ce Ministan Kuɗi kuma Mai Kula da Tattalin Arziki, Dr. Taiwo Oyedele, ya bayyana cewa kuɗaɗen da aka samu sakamakon cire tallafin sun samar da albarkatun da suka kai tiriliyan ₦15.8 ga Tarayyar Nijeriya tsakanin Yunin 2023 da Disambar 2025.
Ya bayyana cewa kusan tiriliyan ₦5.43 sun tafi ga gwamnatin tarayya, tiriliyan ₦6.52 tiriliyan ga jihohi, yayin da tiriliyan ₦3.88 suka tafi ga ƙananan hukumomi, yana mai fayyace cewa tiriliyan ₦15.8 ba wani tarin kuɗi ne daban ba, illa dai albarkatun da aka saki a cikin tsarin kuɗaɗen Tarayyar Nijeriya.
