Rais wa Afrika Kusini Cyril Ramaphosa alisema Ijumaa nchi yake “ina wasiwasi na aibu kubwa” kwa jinsi vikundi vya wanamgambo walivyowatendea raia wa kigeni wakati wa maandamano ya hivi karibuni ya kupinga wahamiaji yaliyowalazimisha maelfu kukimbia nchi.
“Hatuwezi kukubali vitisho na unyanyasaji wa watu wanaoonekana kama wanatoka kwingine (nchi zingine),” Ramaphosa alisema alipokuwa akitoa hotuba kuu katika hotuba ya hadhara ya Jumuiya ya Maendeleo Kusini mwa Afrika (SADC) huko Durban kabla ya mkutano wa 46 wa kawaida wa wakuu wa nchi za SADC.
Alisema zaidi: “Kama Waafrika Kusini tuna wasiwasi na aibu kubwa kwamba raia kutoka nchi zingine katika miezi ya hivi karibuni wamebaguliwa na kutendewa vibaya na hata kulazimishwa kuondoka nchini chini ya tishio la vurugu.”
Katika miezi michache iliyopita, vikundi vya wanamgambo wa Afrika Kusini viliimarisha kampeni zao dhidi ya wahamiaji wasio na hati, wakiandaa maandamano na kutembelea nyumba, biashara na sehemu za kazi kudai hati za utambulisho na kuwashinikiza wahamiaji kuondoka.
Kurejesha watu nyumbani kwa hiari
Kampeni hizo pia ziliambatana na ripoti za vurugu, vitisho, kufungwa kwa biashara kwa lazima na uporaji, huku maelfu ya wahamiaji kutoka nchi ikiwemo Malawi, Msumbiji, Ghana, Nigeria na Zimbabwe wakirejea nyumbani kwa hiari au kufukuzwa nchini.
Afrika Kusini imewavutia wahamiaji kutoka kote barani Afrika kwa muda mrefu, lakini uhamiaji umekuwa suala linalozidi kuwa na utata kisiasa na kiuchumi.
Makundi yanayopinga wahamiaji na baadhi ya wanasiasa wanawashutumu wahamiaji kwa kufanya uhalifu, kurundika huduma za kijamii na kuchukua ajira na fursa za kiuchumi zilizokusudiwa raia.
“Vitendo vya uhalifu vya wachache ndani ya jamii zetu ni kukataa mshikamano ambao eneo hili la Kusini mwa Afrika limejengwa juu yake. Hatuwezi kuhubiri ujumuishaji katika mikutano ya kilele na kufanya vitendo vya kutengwa katika mitaa ya nchi zetu,” Ramaphosa alisema katika hotuba iliyohudhuriwa na baadhi ya viongozi kutoka kambi ya Kusini mwa Afrika.
‘Bidhaa za uhamiaji’
SADC ni shirika la kikanda la serikali linaloundwa na nchi wanachama 16 ambalo malengo yake ni pamoja na kukuza maendeleo endelevu ya kiuchumi, amani na ujumuishaji wa kikanda.
Ramaphosa aliambia mkutano huo kwamba eneo la Kusini mwa Afrika lilijengwa na uhamiaji wa kihistoria uliotokea kote barani kwa miaka mingi.
“Kusini mwa Afrika kumeshuhudia harakati za watu kwa milenia. Watu wetu ni bidhaa za uhamiaji. Uhamiaji unachangia utofauti mwingi pamoja na uchangamfu na utajiri wa eneo hili,” alisema.
