Kakakin Majalisar Dokokin Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf, ya yi gargadi a ranar Talata cewa babu wata ƙasa a yankin da za ta iya sayar da mai idan aka hana Iran yin hakan, kamar yadda kamfanin dillancin labaran gwamnatin ƙasar IRNA ya ruwaito.
“Ya kamata Amurka da sauran ƙasashe su sani, kamar yadda muka sha faɗa, cewa a yankin da ba za mu iya sayar da mai ba, babu wanda zai sayar da mai,” in ji Ghalibaf.
Gargadin nasa na zuwa ne a daidai lokacin da Iran ke fuskantar tsauraran takunkumi kan fitar da man fetur, yayin da rikici tsakanin Tehran da Washington ke ci gaba da ɗaukar zafi, tare da takunkumin da Amurka ta kakaba wa Iran.
A watan Agusta, Gwamnan Babban Bankin Iran, Abdolnaser Hemmati, ya ce fitar da ɗanyen man Iran ya koma sifili, yana mai cewa ƙasar ba ta sake fitar da ɗanyen mai ba saboda yaƙi da takunkumi.
A nasa ɓangaren, sojojin Amurka sun ce a ranar 19 ga Satumba cewa sama da ganga biliyan ɗaya na ɗanyen mai sun ratsa mashigin tekun Hormuz a ‘yan watannin baya tare da taimakon sojojin Amurka.
Sai dai Washington ta ce Iran ta fitar da “ganga ko guda ɗaya” a ƙarƙashin abin da ta kira “kakkarfan shingen takunkumi”.
“Idan ba a tabbatar da tsaronmu ba, to babu wata cibiyar more rayuwa da za ta kasance cikin aminci,” in ji Ghalibaf.
Iran ta yi watsi da shawarar
A farkon wannan watan, Ghalibaf ya yi gargadin cewa cibiyoyin makamashi da kadarorin Amurka da ke kusa da Tekun Gulf da Mashigar Hormuz na iya fuskantar ramuwar gayya daga Iran idan Washington ta kai hari kan cibiyoyin samar da mai da iskar gas na ƙasar.
Ghalibaf ya kuma yi tsokaci kan kalaman baya-bayan nan na Shugaban Amurka Donald Trump game da mashigin Hormuz da zirga-zirgar jiragen ruwa ta cikinsa, yana mai bayyana kalaman a matsayin maimaita irin waɗanda Amurka ta taɓa yi a baya.
A ranar Asabar, Trump ya yi watsi da wata shawarar Iran ta sake buɗe mashigin Hormuz ga zirga-zirgar kasuwanci cikin kwanaki bakwai.
Ya ce sharuddan Iran ba za su karɓu ba, tare da cewa Washington ta riga ta mallaki “cikakken iko” kan mashigin.
A ƙarƙashin shawarar Tehran, Washington za ta saki kadarorin Iran da aka daskarar, ta ɗage takunkumin mai, sannan ta kawo ƙarshen shingen sojin ruwan Amurka da ke kan tashoshin jiragen ruwa na Iran. Bayan haka ne Iran za ta fara buɗe mashigin, sannan a fara tattaunawa kan yarjejeniyar ƙarshe.
Iran ta ci gaba da takaita zirga-zirga a Mashigar Hormuz, tana buƙatar Washington ta cika alkawuran da ke cikin yarjejeniyar fahimtar juna ta watan Yuni.
Iran ta ce ba za a sake buɗe mashigin Hormuz gaba ɗaya ba har sai an cika sharudanta, sannan Amurka ta aiwatar da alkawuran da ta ɗauka.
A ranar Litinin, Ministan Harkokin Wajen Iran Abbas Araghchi ya ce masu shiga tsakani daga Qatar za su gabatar wa Amurka da wasu sabbin shawarwari da aka tattauna da Tehran, kan yadda za a cika sharuddan Iran domin sake buɗe Mashigar Hormuz.
Ghalibaf ya yi barazanar mayar da martani cikin gaggawa
Ghalibaf ya kuma gargadi Washington da kada ta ƙara matsa wa Tehran lamba, yana mai cewa Iran ba za ta ja da baya ba a gaban abin da ya kira “shingen sama ko na kasuwanci.”
Kalaman nasa na zuwa ne yayin da Washington ke ƙara matsa wa Iran ta fuskar tattalin arziki, ba kawai a ɓangaren mai da harkokin teku ba, har ma da zirga-zirgar jiragen sama.
“Ya kamata shugabannin Fadar White House su sani cewa Iran, ƙasa mai basira wadda ta kafa tarihi, ba za ta taɓa ja da baya saboda zayyana layi, jawabai, ko shingen sama da na kasuwanci ba,” in ji Ghalibaf.
Ya ƙara da cewa martanin Iran ga “duk wata barazana ko wani yunƙurin kasada” zai kasance mai saurin zuwa kuma abin takaici.
A watan Fabrairu, Amurka da Isra’ila sun ƙaddamar da yaƙi da Iran, inda Iran ta mayar da martani da hare-hare kan Isra’ila da wasu wuraren da Amurka ke amfani da su a yankin, kafin daga bisani a cimma yarjejeniyar tsagaita wuta a watan Afrilu.
Daga bisani, Washington da Tehran sun rattaba hannu kan yarjejeniyar fahimtar juna a watan Yuni kan ‘yancin zirga-zirgar jiragen ruwa a mashigin Hormuz.
Sai dai aiwatar da yarjejeniyar ya tsaya cak saboda rashin jituwa kan batutuwan tsaro a wannan mashigi mai matuƙar muhimmanci, yayin da tashin hankali tsakanin ɓangarorin biyu ke ƙara tsananta.
